مزیت میزبانی در فوتبال به برتری روانی و جسمانی گفته میشود که تیم میزبان نسبت به تیم مهمان دارد. این پدیده تقریباً در تمام رشتههای ورزشی دیده میشود و فوتبال نیز از این قاعده مستثنا نیست. برای مزیت میزبانی نمیتوان تنها یک دلیل مشخص پیدا کرد؛ زیرا عوامل مختلفی در شکلگیری آن نقش دارند. برای آشنایی کامل با مزیت میزبانی در فوتبال و بازی در خانه و تاثیر آن بر روی نتیجه بازی با این مقاله از مجله بت فوروارد همراه باشید.
مزیت میزبانی در فوتبال
مزیت میزبانی در فوتبال
حضور تماشاگران، تصمیمهای داور، مسافت سفر تیم مهمان، شرایط آبوهوایی، ارتفاع محل برگزاری مسابقه و حتی نوع زمین بازی میتوانند بر عملکرد بازیکنان و نتیجه نهایی مسابقه تأثیر بگذارند. ترکیب این عوامل همان چیزی است که برتری تیم میزبان را ایجاد میکند. یکی از نمونههای مشهور قدرت میزبانی به دیدار منچستریونایتد و گالاتاسرای در سال ۱۹۹۳ برمیگردد. هنگام ورود بازیکنان منچستریونایتد به استانبول، بنرهایی با مضمون «به جهنم خوش آمدید» و پیامهای تهدیدآمیز علیه این تیم دیده میشد.
منچستریونایتد شانس اصلی پیروزی محسوب میشد، اما برای صعود به مرحله بعد لیگ قهرمانان به برد نیاز داشت. فضای پرتنش، تماسهای تلفنی آزاردهنده و اتفاقات حاشیهای پیش از مسابقه فشار زیادی بر بازیکنان مهمان وارد کرد. در نهایت بازی با نتیجه مساوی پایان یافت و منچستریونایتد از مسابقات حذف شد.
این اتفاق یکی از نمونههای قابل توجهی بود که نشان داد بازی در خانه چگونه میتواند بر شرایط مسابقه تأثیر بگذارد. در فوتبال امروزی که باشگاهها و تیمهای ملی برای برگزاری مسابقات مسافتهای طولانی را طی میکنند، مزیت میزبانی اهمیت بیشتری نیز پیدا کرده است.
تأثیر داوری بر مزیت میزبانی در فوتبال
یکی از مهمترین وظایف داور فوتبال، حفظ نظم در زمین و برخورد بیطرفانه با خطاهاست. داور باید درباره اعلام خطا، پنالتی، کارت زرد، کارت قرمز و زمان تلفشده تصمیم بگیرد. با این حال، برخی مطالعات نشان دادهاند که تصمیمهای داوری ممکن است بهصورت ناخودآگاه به سود تیم میزبان باشد. در بررسی ۱۲۸ مسابقه فوتبال در ایتالیا مشخص شد که میانگین کارتها و پنالتیها برای تیم میزبان و مهمان تفاوتهایی داشته است.
بهطور میانگین تیم میزبان در هر مسابقه:
- ۲.۶۵ کارت زرد
- ۰.۲۳ کارت قرمز
- ۰.۲۰ پنالتی
داشت.
در مقابل، میانگین تیم مهمان برابر بود با:
- ۲.۷۳ کارت زرد
- ۰.۳۱ کارت قرمز
- ۰.۱۵ پنالتی
این تفاوتها شاید در نگاه اول چندان زیاد به نظر نرسند، اما یک کارت قرمز یا یک پنالتی میتواند نتیجه یک مسابقه را کاملاً تغییر دهد. طبق آماری که در متن اصلی به آن اشاره شده، حدود ۷۶.۸ درصد از پنالتیها به گل تبدیل میشوند. بنابراین حتی تفاوت کوچکی در تعداد پنالتیهای اعلامشده ممکن است اثر زیادی بر نتیجه داشته باشد.
تأثیر میزبانی بر وقت اضافه
موضوع فقط به کارتها و پنالتیها محدود نمیشود. مطالعات انجامشده روی مسابقات لیگ آلمان و لیگ فوتبال آمریکا نشان داده است وقتی تیم میزبان با اختلاف یک گل عقب باشد، داوران بهطور میانگین زمان تلفشده بیشتری نسبت به زمانی اضافه میکنند که تیم میزبان یک گل جلو است. در این بررسی، زمان اضافهشده زمانی که تیم میزبان عقب بود بهطور میانگین حدود ۱۱ درصد بیشتر گزارش شده است.
نمونه قابل توجه مربوط به اشتوتگارت بود. زمانی که این تیم جلو بود، میانگین وقت اضافه حدود ۲ دقیقه و ۲۲ ثانیه بود؛ اما زمانی که عقب میافتاد، این مقدار به حدود ۳ دقیقه و ۴۳ ثانیه افزایش پیدا میکرد. یعنی اختلافی برابر با یک دقیقه و ۲۱ ثانیه. در فوتبال گاهی تنها چند ثانیه برای به ثمر رسیدن یک گل کافی است. بنابراین افزایش یا کاهش وقت اضافه میتواند مستقیماً بر نتیجه مسابقه اثر بگذارد.
مزیت میزبانی در فوتبال
تأثیر تماشاگران بر تیم میزبان
یکی از باورهای رایج درباره مزیت میزبانی این است که تشویق هواداران باعث افزایش توانایی بازیکنان تیم میزبان میشود. اما تحقیقات نشان میدهد ماجرا کمی پیچیدهتر است. در یک بررسی که روی ۵۶ مسابقه انجام شد، تیمی در زمین خود بازی میکرد اما تماشاگران حاضر در ورزشگاه تقریباً به یک اندازه از دو تیم حمایت میکردند. نتیجه نشان داد تیم میزبان حتی زمانی که حمایت تماشاگران به سود حریف بود نیز همچنان عملکرد خوبی داشت. این موضوع نشان میدهد صرف تشویق هواداران احتمالاً تنها دلیل برتری میزبان نیست.
اما تأثیر جمعیت بر داوران بسیار قابل توجهتر است. در آزمایشی دیگر، ۴۰ داور به دو گروه تقسیم شدند و مسابقه لیورپول و لسترسیتی در ورزشگاه آنفیلد را تماشا کردند. یک گروه مسابقه را همراه با صدای طبیعی تماشاگران دید و گروه دیگر همان تصاویر را بدون صدا مشاهده کرد. داورانی که صدای تماشاگران هوادار لیورپول را میشنیدند، حدود ۱۵.۵ درصد خطای کمتری علیه لیورپول اعلام کردند. این یافته نشان میدهد فشار و صدای تماشاگران میتواند بهطور ناخودآگاه روی تصمیمهای داوری تأثیر بگذارد.
تأثیر سفر بر عملکرد تیم مهمان
در حالی که تماشاگران و داوری بیشتر جنبه روانی مزیت میزبانی را تشکیل میدهند، سفر میتواند مزیتی جسمانی برای تیم میزبان ایجاد کند.
تیم مهمان باید از محل خود به شهر یا کشور دیگری سفر کند و در این مسیر ممکن است با شرایط متفاوتی از نظر:
- آبوهوا
- ارتفاع
- دما
- رطوبت
- مسافت سفر
- کیفیت خواب
مواجه شود. هر یک از این عوامل میتوانند توان جسمانی بازیکنان را کاهش دهند.
نقش آب و هوا در مزیت میزبانی
فوتبال ورزشی جهانی است و تیمها ممکن است برای مسابقه از یک منطقه سرد و خشک به منطقهای گرم و مرطوب سفر کنند. بازیکنان تیم میزبان معمولاً سازگاری بیشتری با شرایط آبوهوایی محل زندگی خود دارند؛ اما بازیکنان مهمان ممکن است زمان کافی برای تطبیق بدنشان با شرایط جدید نداشته باشند. در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، گرمای هوا در بعضی مسابقات به اندازهای شدید بود که فیفا مجبور شد برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی، وقفههای اجباری برای نوشیدن آب در نظر بگیرد.
کاهش آب بدن میتواند مشکلات مختلفی مانند:
- کمآبی بدن
- گرفتگی عضلات
- گرمازدگی
- سردرد
- سرگیجه
- افزایش سرعت تنفس
ایجاد کند.
اگر بازیکنی به هوای گرم عادت نداشته باشد، طبیعتاً در برابر بازیکنی که مرتباً در همان شرایط تمرین و مسابقه میدهد، با مشکل بیشتری روبهرو خواهد شد.
ارتفاع چگونه بر مسابقات فوتبال تأثیر میگذارد؟
یکی دیگر از عوامل مهم، ارتفاع محل برگزاری مسابقه از سطح دریا است. یکی از نمونههای مشهور این مسئله، مسابقه آرژانتین و بولیوی در شهر لاپاز در مرحله مقدماتی جام جهانی بود. آرژانتین در آن زمان یکی از بهترین تیمهای جهان محسوب میشد و بازیکنانی مانند لیونل مسی، خاویر ماسکرانو و آنخل دی ماریا را در اختیار داشت. با این حال، دیدار مقابل بولیوی با نتیجه یک بر یک به پایان رسید.
لیونل مسی پس از مسابقه درباره شرایط بازی در ارتفاع گفت که بازی کردن در چنین ارتفاعی بسیار دشوار است و بازیکنان پس از هر فعالیت شدید برای بازیابی توان خود به زمان بیشتری نیاز دارند. او همچنین اشاره کرد برخی بازیکنان دچار سردرد و سرگیجه شده بودند.
مزیت میزبانی در فوتبال
چرا بازی در لاپاز دشوار است؟
شهر لاپاز حدود ۳۶۴۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
برای مقایسه:
- مادرید حدود ۶۶۷ متر
- بارسلونا حدود ۱۲ متر
از سطح دریا ارتفاع دارند. این اختلاف بسیار زیاد باعث میشود بازیکنانی که به مناطق مرتفع عادت ندارند با کاهش اکسیژن مواجه شوند.
بیماری ارتفاع ممکن است باعث:
- خستگی
- سرگیجه
- استفراغ
- سردرد
- کاهش توان جسمانی
شود.
در همان مسابقه گزارش شد دی ماریا و ماسکرانو به استفاده از ماسک اکسیژن نیاز پیدا کردند و مسی نیز دچار حالت تهوع شد. تحقیقی که بیش از ۱۴۶۰ مسابقه بینالمللی در کشورهای مختلف را بررسی کرده بود نیز نشان داد به ازای هر ۱۰۰۰ متر افزایش اختلاف ارتفاع، اختلاف گل حدود نیم گل به سود تیم میزبان افزایش پیدا میکند.
بر اساس همان تحقیق، وقتی دو تیم از ارتفاع مشابهی میآیند، احتمال پیروزی تیم میزبان حدود ۵۳.۷ درصد است. اما در شرایطی با اختلاف ارتفاع بسیار زیاد، مانند مسابقاتی که در بولیوی برگزار میشود، احتمال پیروزی تیم میزبان میتواند به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند.
مسافت سفر و خستگی بازیکنان
خود سفر نیز میتواند یکی دیگر از دلایل ایجاد مزیت میزبانی باشد؛ بهخصوص زمانی که تیم مهمان مجبور است مسافت طولانی را طی کند. بررسیهایی در فوتبال آلمان نشان دادهاند که با افزایش مسافت سفر، بعضی تیمها گلهای بیشتری دریافت میکنند. متوسط مسافت سفر تیمهای مهمان در دادههای بررسیشده حدود ۳۶۸ کیلومتر بود و میانگین گل خورده آنها نیز ۱.۷۱ گل گزارش شد.
برای مثال، تیمی از برلین بهطور میانگین بیش از ۵۴۱ کیلومتر سفر میکرد و ۲.۶۵ گل دریافت میکرد؛ در حالی که بایر لورکوزن با متوسط سفر حدود ۲۸۵ کیلومتر، میانگین ۱.۴۵ گل خورده داشت.
سفر هوایی چه تأثیری بر فوتبالیستها دارد؟
سفر با هواپیما نیز شرایط خاصی برای بدن ایجاد میکند. بازیکنان هنگام پرواز مدت زیادی در فضای محدود مینشینند و با فشار هوای کمتر و رطوبت پایین مواجه هستند. بر اساس اطلاعات مطرحشده در متن، رطوبت داخل هواپیما بهطور میانگین حدود ۲۰ درصد است؛ در حالی که محدوده طبیعی رطوبت معمولاً بین ۴۰ تا ۷۰ درصد قرار دارد.
این شرایط میتواند احتمال کمآبی بدن را افزایش دهد. نشستن طولانیمدت نیز باعث کندتر شدن گردش خون میشود و در سفرهای طولانی میتواند خطر ایجاد لخته خون در رگهای عمقی را افزایش دهد.
کمبود خواب و عملکرد بازیکنان فوتبال
یکی دیگر از مشکلات سفر، نداشتن خواب مناسب است. خواب راحت در هواپیما دشوار است، زیرا فرد معمولاً مجبور است در حالت نشسته بخوابد و عضلات بدن، بهخصوص گردن، در وضعیت کاملاً آرام قرار نمیگیرند.
کمبود خواب میتواند باعث:
- کاهش تمرکز
- کند شدن واکنش
- خستگی ذهنی
- کاهش توان جسمانی
- اختلال در عملکرد روزانه
شود.
برای یک فوتبالیست حرفهای که باید در کسری از ثانیه تصمیم بگیرد، کاهش سرعت واکنش و تمرکز میتواند تأثیر قابل توجهی بر عملکردش داشته باشد. بنابراین خستگی ناشی از سفر یکی دیگر از عواملی است که بهطور غیرمستقیم به سود تیم میزبان تمام میشود.
مزیت میزبانی در فوتبال
تأثیر نوع زمین بر مزیت میزبانی
داوری، تماشاگران و سفر از شناختهشدهترین دلایل مزیت میزبانی هستند؛ اما نوع زمین فوتبال نیز میتواند در این موضوع نقش داشته باشد. بعضی باشگاهها بهجای چمن طبیعی از چمن مصنوعی استفاده میکنند. مطالعهای درباره بازیکنان زن فوتبال نشان داد نرخ برخی آسیبها روی زمین مصنوعی نسبت به چمن طبیعی بیشتر است.
در هر ۱۰۰۰ ساعت بازی یا تمرین:
- روی چمن مصنوعی حدود ۸.۷ آسیب
- روی چمن طبیعی حدود ۸.۳ آسیب
ثبت شده بود.
در همان مطالعه، پیچخوردگی، آسیب دوباره، آسیب مچ پا و مصدومیتهای طولانیمدت نیز روی زمین مصنوعی بیشتر گزارش شدند.
چرا چمن مصنوعی ممکن است آسیب بیشتری ایجاد کند؟
الکس مورگان، بازیکن مشهور فوتبال زنان آمریکا، درباره بازی روی چمن مصنوعی گفته بود درد و کوفتگی بدن پس از مسابقه روی این نوع زمین بیشتر است و مدت زمان بازیابی بدن نیز نسبت به چمن طبیعی افزایش پیدا میکند. او همچنین یکی از مصدومیتهای شدید همتیمی خود را به گیر کردن پای بازیکن در چمن مصنوعی مرتبط دانسته بود.
پزشک تیم وسترن نیویورک فلش نیز توضیح داده بود که هنگام چرخش بدن روی چمن طبیعی، پای بازیکن راحتتر از سطح زمین جدا میشود. اما روی سطح مصنوعی، پا ممکن است محکمتر روی زمین باقی بماند. در این حالت نیروی چرخش بهجای آزاد شدن از طریق حرکت پا، به رباطها منتقل میشود و احتمال آسیب افزایش پیدا میکند. بازیکنان تیم میزبان که مرتباً روی چنین زمینی تمرین میکنند، شناخت و سازگاری بیشتری با شرایط آن دارند. در مقابل، تیم مهمان ممکن است برای تغییر نوع دویدن، چرخیدن و کنترل توپ نیاز به زمان داشته باشد.
همین آشنایی بیشتر میتواند به مزیتی برای میزبان تبدیل شود.
گرمای چمن مصنوعی
چمن مصنوعی همچنین توانایی زیادی در جذب گرما دارد و دمای سطح آن ممکن است بسیار بیشتر از دمای هوا شود. در نمونهای که در دانشگاه میزوری بررسی شد، وقتی دمای هوا حدود ۹۸ درجه فارنهایت بود، دمای اندازهگیریشده در سطح زمین مصنوعی به حدود ۱۳۸ درجه فارنهایت رسید.
افزایش دمای زمین میتواند مشکلاتی مشابه بازی در هوای بسیار گرم ایجاد کند؛ از جمله کمآبی، سرگیجه، خستگی و در شرایط شدیدتر گرمازدگی. بازیکنانی که به چنین زمینی عادت دارند معمولاً بهتر میتوانند خود را با شرایط آن هماهنگ کنند.
مزیت میزبانی چقدر در نتیجه مسابقات تأثیر دارد؟
مجموع این عوامل نشان میدهد تیم میزبان معمولاً شرایط مساعدتری نسبت به تیم مهمان دارد؛ اما سؤال مهم این است که مزیت میزبانی در فوتبال واقعاً چقدر مؤثر است؟ بررسی آمار لیگ برتر انگلیس در فاصله سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ نشان داد درصد پیروزی تیمها در خانه حدود ۴۷ درصد بوده است.
در مقابل، درصد پیروزی آنها در بازیهای خارج از خانه تنها حدود ۲۷ درصد گزارش شد. در فصل ۲۰۱۳-۲۰۱۲ نیز ۱۵ تیم از ۲۰ تیم لیگ برتر انگلیس در خانه نتایج بهتری نسبت به مسابقات خارج از خانه داشتند. این موضوع فقط به فوتبال باشگاهی محدود نمیشود.
در بررسی نزدیک به ۹ هزار مسابقه بینالمللی بین سالهای ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۴ مشخص شد تیمها بهطور میانگین:
- ۵۰.۳ درصد مسابقات خانگی را میبرند.
- ۲۵.۱ درصد مسابقات خانگی را میبازند.
- ۲۴.۶ درصد مسابقات نیز با تساوی پایان پیدا میکند.
این آمار بهخوبی نشان میدهد بازی در خانه میتواند نقش قابل توجهی در نتیجه مسابقه داشته باشد. در لیگهای حرفهای که هر برد سه امتیاز ارزش دارد، داشتن عملکرد بهتر در ورزشگاه خانگی حتی میتواند در قهرمانی یا از دست دادن جام تأثیرگذار باشد.
مزیت میزبانی در فوتبال
مزیت میزبانی در فوتبال چگونه شکل میگیرد؟
در مجموع نمیتوان یک عامل مشخص را مسئول برتری تیمهای میزبان دانست.
مزیت میزبانی در فوتبال حاصل ترکیب چند عامل مختلف است:
- حمایت و فشار تماشاگران
- تأثیر جو ورزشگاه بر تصمیمهای داور
- خستگی ناشی از سفر
- کمبود خواب بازیکنان مهمان
- تفاوت آبوهوا
- اختلاف ارتفاع
- آشنایی بیشتر میزبان با زمین
- نوع و دمای سطح زمین
گاهی هر یک از این عوامل بهتنهایی تأثیر کمی دارند، اما ترکیب آنها میتواند شرایط مسابقه را بهطور محسوسی به سود تیم میزبان تغییر دهد.
جمعبندی
مزیت میزبانی یکی از شناختهشدهترین پدیدههای فوتبال است و آمار مسابقات نیز وجود آن را تأیید میکند. حضور در ورزشگاه آشنا، حمایت هواداران، نداشتن خستگی سفر و شناخت بهتر شرایط زمین باعث میشود تیم میزبان در بسیاری از مسابقات موقعیت بهتری نسبت به حریف داشته باشد.
از سوی دیگر، تیم مهمان ممکن است با مسائلی مانند سفر طولانی، اختلاف آبوهوا و ارتفاع، کمبود خواب و فشار تماشاگران حریف مواجه شود. حتی تصمیمهای داوری نیز ممکن است تحت تأثیر جو ورزشگاه قرار بگیرند. در سالهای اخیر استفاده از فناوریهای کمکداوری، فناوری خط دروازه و برگزاری بعضی رقابتها به شکل رفتوبرگشت به کاهش بخشی از این تفاوتها کمک کرده است. با این حال، حذف کامل مزیت میزبانی تقریباً غیرممکن به نظر میرسد.
در نهایت، بازی در خانه همچنان یکی از عوامل مهم در فوتبال حرفهای است و میتواند روی عملکرد بازیکنان، تصمیمهای داوری و حتی سرنوشت یک فصل تأثیر بگذارد.
