هیچ رویداد ورزشی در دنیا به اندازه جام جهانی فوتبال فیفا جذاب، پرهیجان و تماشایی نیست؛ مخصوصاً آن دورههای خاصی که فراتر از بقیه درخشیدند و به بخشی از تاریخ ورزش تبدیل شدند. از سال ۱۹۳۰ تاکنون، ۲۲ دوره جام جهانی برگزار شده است. هرکدام از این دورهها به نوعی خاص و بهیادماندنی بودهاند؛ چه به دلیل اهمیت تاریخی، چه شرایط سیاسی زمان برگزاری و چه لحظات فردی فراموشنشدنی. با این حال، برخی از این رقابتها بدون شک جایگاهی بالاتر از بقیه دارند. از گلهای زیبا و نفسگیر گرفته تا اتفاقات غیرمنتظره، درامهای هیجانانگیز و داستانهای شگفتانگیز تیمهای کمادعا، در این مطلب، مجله بت فوروارد 10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال را رتبه بندی کرده ایم.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال
۱۰. جام جهانی برتر تاریخ ۱۹۵۴
جام جهانی ۱۹۵۴ یکی از پرگلترین دورههای تاریخ فوتبال بود. در این تورنمنت بهطور میانگین ۵.۴ گل در هر بازی به ثمر رسید؛ آماری که با اختلاف زیاد، بالاترین میانگین گل در تاریخ جام جهانی محسوب میشود. در این دوره، گلها با سرعت و حجم بسیار بالایی وارد دروازهها میشدند و مسابقات هیجان فوقالعادهای داشتند.
«شاندور کوچیش» از تیم افسانهای مجارستان که با نام «جادوگران مغرور» شناخته میشدند، با ۱۱ گل عنوان آقای گل را به دست آورد. با این حال، تیم او در فینال به شکلی غیرمنتظره مقابل آلمان غربی شکست خورد؛ دیداری که بعدها به «معجزه برن» معروف شد و یکی از مشهورترین فینالهای تاریخ فوتبال است.
همچنین بخوانید: سریعترین گلهای تاریخ جام جهانی
این دوره همچنین میزبان پرگلترین بازی تاریخ جام جهانی بود؛ جایی که اتریش در مرحله یکچهارم نهایی با نتیجه ۷ بر ۵ سوئیسِ میزبان را شکست داد. ثبت ۱۲ گل در یک مسابقه همچنان رکوردی دستنیافتنی باقی مانده است و جام جهانی ۱۹۵۴ را به پرهیجانترین و گلبارانترین دوره تاریخ این رقابتها تبدیل کرده است.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 2022
۹. جام جهانی ۲۰۲۲
جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر، از مدتها قبل از آغاز مسابقات با حاشیهها و بحثهای زیادی همراه بود. اتهاماتی درباره فساد در روند انتخاب میزبان، انتقادهای گسترده نسبت به شرایط کار کارگران خارجی و همچنین نگرانیها درباره حقوق جامعه LGBTQ+ از جمله موضوعاتی بودند که سایهای بر این تورنمنت انداختند. علاوه بر این، تغییر زمان برگزاری مسابقات به ماه نوامبر نیز اقدامی بیسابقه بود که برای جلوگیری از گرمای شدید تابستان قطر انجام شد. با وجود تمام این حواشی خارج از زمین، در داخل مستطیل سبز چیز زیادی برای انتقاد وجود نداشت.
همچنین بخوانید: برترین ستاره های تاریخ جام جهانی فوتبال
این دوره به پرگلترین جام جهانی تاریخ تبدیل شد. همچنین شاهد یکی از شگفتیهای بزرگ فوتبال بود؛ صعود تاریخی مراکش که بهعنوان یک تیم کمادعا، مسیری فراتر از انتظار را طی کرد و تا مراحل پایانی پیش رفت. در کنار آن، گلهای تماشایی از بازیکنانی مانند وینسنت ابوباکار و نیمار ثبت شد و در نهایت، لیونل مسی که بسیاری او را بهترین بازیکن تاریخ فوتبال میدانند موفق شد جام قهرمانی را بالای سر ببرد؛ در فینالی که بسیاری آن را یکی از بهترین فینالهای تاریخ جام جهانی توصیف کردهاند.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 2002
۸. جام جهانی ۲۰۰۲
چه کسی فکرش را میکرد یک مدل مو بتواند به نماد یک جام جهانی تبدیل شود؟ اما در جام جهانی ۲۰۰۲ دقیقاً همین اتفاق افتاد. رونالدو، ستاره برزیل، با مدل موی عجیب خود که گفته میشد برای پنهان کردن مصدومیتش انتخاب شده بود، نقش اصلی قهرمانی سلسائو را ایفا کرد و با ۸ گل، از جمله دو گل در فینال مقابل آلمان، تیمش را به قهرمانی رساند. قهرمانی برزیل در مجموع مسیر نسبتاً سادهای داشت، هرچند لحظات بهیادماندنی مثل ضربه آزاد لوپدار رونالدینیو مقابل انگلیس نیز در این مسیر ثبت شد.
با این حال، این تورنمنت در بخشهای دیگر پر از شگفتی بود. مدافع عنوان قهرمانی یعنی فرانسه، به همراه قدرتهای سنتی مانند آرژانتین و پرتغال، همگی در مرحله گروهی حذف شدند. در مقابل، کره جنوبی با عملکردی تاریخی جهان فوتبال را شوکه کرد و تا مرحله نیمهنهایی پیش رفت؛ جایی که موفق شد تیمهای بزرگی مثل ایتالیا و اسپانیا را از پیش رو بردارد.
همچنین بخوانید: مدعیان اصلی جام جهانی 2026
ترکیه به مقام سوم رسید، تیم ملی آمریکا برای اولین بار به مرحله یکچهارم نهایی صعود کرد و سنگال، بهعنوان یک تیم تازهوارد، با رسیدن به جمع هشت تیم برتر دل هواداران را به دست آورد. تنها نکتهای که برای برخی طرفداران ناامیدکننده بود، ممنوع شدن پیراهنهای بدون آستین معروف کامرون توسط فیفا بود؛ تصمیمی که بسیاری آن را غیرمنتظره و بحثبرانگیز دانستند.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 1996
۷. جام جهانی ۱۹۶۶
هواداران انگلیس بدون شک جام جهانی ۱۹۶۶ را بهترین دوره تاریخ میدانند، چون این تنها قهرمانی تاریخ آنها در این رقابتهاست و در این ادعا چندان هم بیراه نیستند. فینال این دوره یکی از کلاسیکترین بازیهای تاریخ فوتبال بود و یکی از معروفترین لحظات و جملات این ورزش را رقم زد: «فکر میکنند همهچیز تمام شده… الان تمام شد». این جمله همزمان با گل سوم «جف هرست» گفته شد؛ گلی که بخشی از هتتریک تاریخی (و همچنان بحثبرانگیز) او بود و در نهایت پیروزی ۴ بر ۲ انگلیس مقابل آلمان غربی را رقم زد.
اما جذابیتهای این تورنمنت فقط به فینال محدود نمیشد.
برزیل، مدافع دو دوره قهرمانی و تیمی که با حضور «پله» وارد مسابقات شده بود، به شکلی غیرمنتظره در مرحله گروهی حذف شد. در همین حال، کره شمالی جهان فوتبال را شوکه کرد و موفق شد ایتالیا را شکست دهد. از سوی دیگر، «اوژبیو» ستاره پرتغال یکی از درخشانترین نمایشهای فردی تاریخ جام جهانی را رقم زد و با ۹ گل در ۶ مسابقه، یکی از بهترین عملکردهای انفرادی این رقابتها را به نام خود ثبت کرد.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 1974
۶. جام جهانی ۱۹۷۴
در تابستان ۱۹۷۴، سبک مشهور «فوتبال کامل» به اوج خود رسید؛ اما در نهایت توسط دو اسطوره بزرگ فوتبال آلمان یعنی «فرانتس بکنباوئر» و «گرد مولر» متوقف شد. همین داستان بهتنهایی کافی است تا جام جهانی ۱۹۷۴ جایگاه ویژهای در این فهرست داشته باشد. تیم ملی هلند با هدایت «یوهان کرایف» یکی از هیجانانگیزترین و خلاقانهترین تیمهای تاریخ فوتبال را شکل داده بود و با همین سبک بازی به فینال رسید؛ جایی که باید مقابل میزبان، آلمان غربی قرار میگرفت.
هلندیها با سبک روان، چرخشی و پُر از تغییر پُست بازیکنان، فوتبال جهان را شگفتزده کردند، اما در نهایت تجربه و نظم تاکتیکی آلمان به رهبری بکنباوئر و کارایی مرگبار گرد مولر، تفاوت را رقم زد. آلمان غربی با نتیجه ۲ بر ۱ پیروز شد و مولر گل سرنوشتساز را به ثمر رساند.
همچنین بخوانید: لحظات تاریخی جام جهانی
با اینکه این تورنمنت اغلب با شکست هلند (و حتی ماجرای معروف «مهمانی استخر» آنها چند روز قبل از فینال) به یاد آورده میشود، اما اتفاقات جذاب دیگری هم در آن رخ داد. لهستان با قرار گرفتن در جایگاه سوم، یکی از شگفتیهای مسابقات بود و با گل «گریگورز لاتو» موفق شد برزیلِ مدافع عنوان قهرمانی را شکست دهد؛ بازیکنی که در نهایت کفش طلای مسابقات را هم به دست آورد.
اسکاتلند نیز بدون شکست از رقابتها حذف شد و حتی مقابل برزیل به تساوی رسید. در همین حال، آلمان شرقی نیز در مرحله گروهی موفق شد آلمان غربی را شکست دهد؛ تنها دیدار رسمی این دو کشور در یک رقابت بینالمللی بزرگ.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 1998
۴. جام جهانی ۱۹۹۸
جام جهانی ۱۹۹۸، نخستین دورهای بود که با حضور ۳۲ تیم برگزار شد و در فرانسه، همهچیز را در خود داشت: گلهای زیاد، شگفتیهای بزرگ و درامی که در هر مرحله جریان داشت. کرواسیِ تازهوارد با عملکردی شگفتانگیز توانست به مقام سوم برسد؛ موفقیتی که تا حد زیادی مدیون درخشش «داور شوکر» بود که با ۶ گل، عنوان آقای گلی مسابقات را به دست آورد.
نیجریه نیز با ستارههایی مثل «جیجی اوکوچا» و «نوانکو کانو» یکی از تیمهای جذاب تورنمنت بود. این تیم موفق شد در مرحله گروهی بالاتر از اسپانیا قرار بگیرد، هرچند در نهایت مقابل دانمارک از رقابتها کنار رفت.
دیدار انگلستان و آرژانتین در مرحله یکهشتم نهایی یکی از هیجانانگیزترین بازیها بود. «مایکل اوون» جوان با یک گل انفرادی فوقالعاده خود را به فوتبال جهان معرفی کرد، اما در ادامه کارت قرمز جنجالی «دیوید بکام» بهدلیل خطا روی «دیگو سیمئونه» و حذف انگلیس در ضربات پنالتی، این مسابقه را به یکی از تلخترین خاطرات سهشیرها تبدیل کرد.
در مرحله یکچهارم نهایی نیز بازیهای کلاسیکی رقم خورد؛ از جمله گل تماشایی و لحظه آخری «دنیس برگکمپ» که هلند را با پیروزی مقابل آرژانتین به نیمهنهایی رساند. اما اوج تورنمنت، فینال بود. پیش از آغاز مسابقه، نام «رونالدو» ستاره برزیل بهطور عجیب از ترکیب اصلی خط خورد و سپس لحظاتی قبل از شروع بازی دوباره به ترکیب برگشت؛ اما بهوضوح از نظر بدنی آماده نبود و تأثیر چندانی نداشت.
در نهایت میزبان، فرانسه، با نمایشی قدرتمند ۳ بر ۰ پیروز شد. «زینالدین زیدان» با دو گل، ستاره اصلی فینال بود و جام قهرمانی را برای خروسها به ارمغان آورد.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 1986
۳. جام جهانی ۱۹۸۶
جام جهانی ۱۹۸۶ با نام یک نفر گره خورده است: «دیگو آرماندو مارادونا». درست همانطور که او ناپولی را به دو قهرمانی در سریآ رساند، در این جام جهانی هم آرژانتین را با نمایشهایی خیرهکننده و گلهایی فراموشنشدنی به دومین قهرمانی تاریخش هدایت کرد.
در مرحله یکچهارم نهایی مقابل انگلیس، دو تا از نمادینترین لحظات تاریخ فوتبال رقم خورد. ابتدا گل جنجالی معروف به «دست خدا» که هنوز هم درباره آن صحبت میشود، و تنها چند دقیقه بعد، یکی از زیباترین گلهای تاریخ جام جهانی؛ جایی که مارادونا بهتنهایی از نیمه زمین حرکت کرد، از میان تقریباً تمام مدافعان انگلیس عبور کرد و با ضربهای دقیق توپ را وارد دروازه کرد.
او در ادامه در نیمهنهایی مقابل بلژیک نیز دو گل فوقالعاده به ثمر رساند و سپس در فینال برابر آلمان غربی، پاس گل سرنوشتساز «خورخه بورچاگا» را داد تا قهرمانی آرژانتین را قطعی کند. این عملکرد خارقالعاده باعث شد مارادونا بهعنوان تأثیرگذارترین بازیکن نسل خود شناخته شود؛ بازیکنی که بهتنهایی مسیر یک جام جهانی را تغییر داد.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 1970
۲. جام جهانی ۱۹۷۰
جام جهانی ۱۹۷۰ در مکزیک، تورنمنتی بود از «اولینها» و «آخرینها»؛ دورهای انتقالی در فوتبال که از یکسو به سالهای ابتدایی این ورزش پایان داد و از سوی دیگر آغازگر عصر جدیدی در فوتبال جهان شد.
این نخستین جام جهانی بود که بهصورت رنگی از تلویزیون پخش شد، اولین دورهای بود که آلبوم معروف برچسبهای پانینی در آن معرفی شد، و همچنین برای نخستین بار از توپ نمادین «آدیداس تلاستار» استفاده شد. علاوه بر این، این جام جهانی اولین دورهای بود که خارج از اروپا و آمریکای جنوبی برگزار شد و همچنین نخستین حضور «گرد مولر» اسطوره آلمان بود؛ بازیکنی که چهار سال بعد کشورش را به قهرمانی رساند.
در بخش «آخرینها»، این تورنمنت پایان دوران «جام ژول ریمه» بود و همچنین خداحافظی با چند اسطوره بزرگ فوتبال مانند «لو یاشین»، «بابی چارلتون»، «بابی مور» و «اووه زلر» را رقم زد. مهمتر از همه، این جام جهانی آخرین حضور «پله» در اوج دوران ملیاش بود؛ بازیکنی که پس از ناکامی سال ۱۹۶۶ بازگشت و سومین قهرمانی تاریخ خود را با برزیل جشن گرفت و جام را برای همیشه به مالکیت این کشور درآورد (هرچند بعدها جام به سرقت رفت و هرگز پیدا نشد).
برزیلِ پله ستاره بیچونوچرای این دوره بود؛ تیمی که با نمایشی خیرهکننده تمام رقبا را از پیش رو برداشت و از سوی بسیاری بهعنوان بهترین تیم ملی تاریخ فوتبال شناخته میشود. آنها همچنین در فینال، یکی از زیباترین گلهای تیمی تاریخ جام جهانی را به ثمر رساندند.
اما این تورنمنت فقط برزیل نبود. پرو با هدایت «تئوفیلو کوبیلاس» عملکردی درخشان داشت و تا مراحل حذفی پیش رفت. همچنین دیدار تاریخی معروف به «بازی قرن» بین ایتالیا و آلمان غربی در نیمهنهایی، پس از تساوی ۱-۱ در وقت قانونی، در وقت اضافه با نتیجه ۴-۳ به سود ایتالیا به پایان رسید؛ یکی از هیجانانگیزترین مسابقات تاریخ فوتبال.
10 جام جهانی برتر تاریخ فوتبال – جام جهانی 1982
۱. جام جهانی ۱۹۸۲
دلایل زیادی وجود دارد که چرا جام جهانی ۱۹۸۲ را میتوان بهترین جام جهانی تاریخ دانست.
در وهله اول، سطح ستارههای حاضر در این تورنمنت بینظیر بود. «دیگو مارادونا» اولین حضور خود در جام جهانی را تجربه کرد، هرچند آرژانتین نتوانست از مرحله دوم گروهی عبور کند. «میشل پلاتینی» فرانسه را تا نیمهنهایی رساند، آلمان غربی با ستارگانی مانند «کارل-هاینتس رومنیگه» و «لوتار ماتئوس» حضور داشت، انگلیس با «کوین کیگان»، اسکاتلند با «کنی دالگلیش» و چکسلواکی با «آنتونین پاننکا» در این رقابتها حاضر بودند.
بهقدری این تورنمنت از نظر ستارهها غنی بود که حتی تیم قدرتمند برزیل با حضور بازیکنانی مانند «سقراط»، «زیکو» و «فالکائو» هم نتوانست به نیمهنهایی برسد.
در وهله دوم، داستانهای شگفتیساز این جام جهانی فراموشنشدنی بود. پنج کشور برای اولین بار در این رقابتها حضور داشتند: الجزایر، کامرون، هندوراس، کویت و نیوزیلند. الجزایر با پیروزی تاریخی ۲ بر ۱ مقابل آلمان غربی شگفتی بزرگی خلق کرد و ایرلند شمالی نیز موفق شد اسپانیا را در مرحله گروهی شکست دهد.
در مرحله نیمهنهایی، یکی از بزرگترین بازیهای تاریخ جام جهانی رقم خورد؛ دیداری بین فرانسه و آلمان غربی که به «شب سویل» معروف شد. این مسابقه پس از تساوی ۳-۳ در وقتهای اضافه، در ضربات پنالتی به پایان رسید و «هورست هروبش» ضربه سرنوشتساز را با آرامش وارد دروازه کرد.
در نهایت، «پائولو روسی» ستاره اصلی این تورنمنت بود. او با ۶ گل آقای گل مسابقات شد، درخشش خیرهکنندهای مقابل برزیل داشت و هتتریک تاریخی ثبت کرد، سپس در فینال نیز گل اول ایتالیا را مقابل آلمان غربی به ثمر رساند؛ دیداری که در نهایت با پیروزی ۳ بر ۱ ایتالیا پایان یافت. و چه کسی میتواند شادی معروف «مارکو تارْدِلی» بعد از گل دوم ایتالیا را فراموش کند؛ لحظهای که به یکی از نمادهای جاودانه تاریخ فوتبال تبدیل شد. بهسادگی میتوان گفت: هیچ جام جهانی قبل یا بعد از ۱۹۸۲، به این سطح از جذابیت، هیجان و کیفیت نرسیده است.
جمعبندی
جام جهانی فوتبال در طول تاریخ خود، از یک تورنمنت ساده به بزرگترین صحنه نمایش استعداد، هیجان و شگفتی در دنیای ورزش تبدیل شده است. هر دوره از این رقابتها داستانهای خاص خود را داشته؛ از ظهور اسطورهها و ثبت رکوردهای تاریخی گرفته تا خلق شگفتیهایی که معادلات فوتبال جهان را تغییر دادهاند.
این رتبهبندی نشان میدهد که جذابیت جام جهانی فقط در قهرمانیها خلاصه نمیشود، بلکه در لحظات غیرقابل پیشبینی، درخشش ستارهها و داستانهای فراموشنشدنی تیمهای کوچک نیز شکل میگیرد. در نهایت، جام جهانی جایی است که تاریخ فوتبال هر چهار سال یکبار دوباره نوشته میشود.
